بيت المال في الإسلام

Posted on: Friday, Aug 6, 2010

 كانت هذه المقالة من رسالتي لنيل درجة الماجيستر في الفقه والأصول في الجامعة الإسلامية العالمية ماليزيا، سنة 2000م.

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على رسوله الكريم، وعلى آله وصحبه أجمعين. أما بعد، فإن الله عز وجل خلق الإنسان وأكرمه بنعمه التي لا تحصى، ومن هذه النعم نعمة المال. قال تعالى: ]المال والبنون زينة الحياة الدنيا[ الكهف: 46. فالمال يجب تنظيمه تنظيما صالحا لا سيما تنظيم تلك الأموال التي فيها حقوق الفقراء والمساكين والمحتاجين الآخرين.

وقد شهد التاريخ الإسلامي تأسيس أول مؤسسة رسمية لتنظيم الأموال، وذلك في عصر عمر بن الخطاب رضي الله عنه حيث أسس ديوان المال لتنظيم أموال الفيء والخراج والغنيمة وغير ذلك. وتوالت جهود الخلفاء الراشدين من بعده في جمع أموال بيت المال وتوزيعها على مستحقيها.

وفي العهد الأموي توسعت الفتوحات الإسلامية، وأصبح لكل إقليم بيت مال فرعي تابع لبيت المال الرئيسي. ثم وجد في هذا العصر موظفون خصصوا لجباية الزكاة وآخرون خصصوا لجباية الخراج. وكان عمر بن عبد العزيز قد ألغى الجزية عمن أسلم، واعتبر الأرض الخراجية ملكا لبيت المال، ومنع تحويلها إلى أرض عشرية.

أما في العهد العباسي فقد شهد بيت المال تطورا إداريا حيث أصبح هناك ثلاث طرق لجباية الخراج، وهي: المحاسبة، والمقاسمة والمقاطعة. وهكذا شهد بيت المال تطورات عبر تاريخ الدول الإسلامية. وفي هذا المقال، سنتتبع تاريخ بيت المال منذ بدء الإسلام حتى العصر العباسي. ومن خلال ذلك سيتضح لنا عن هذا النظام الذي لا مثيل له في النظام المالي الغربي.

Ini merupakan sebahagian [yang sangat pendek] daripada tesis saya di peringkat Ijazah Sarjana (Fiqh & Usul Fiqh) Islamic Revealed Knowledge, Universiti Islam Antarabangsan Malaysia (konvo tahun 2000).

Walaupun sekarang sedang buat research berkaitan harta sepencarian, namun minat dalam bidang Zakat (termasuklah baitulmal) masih menyala :) Bab harta-harta orang Islam ni, minat benar. Dah lama tak menulis tentang sistem jaminan sosial Islam yang satu ni dalam blog ni. Insya Allah, dimulakan dengan apa yang ada, lama-lama akan tertulis pula makalah yang baru. Err… tak paham apa yang saya tulis di atas? Gunalah google translate hihiii

— testing tulis Arab & Melayu di blog ini… alhamdulillah berjaya setelah hack PHPmyAdmin dalam cpanel !
— problem… tak tahu macamana nak besarkan tulisan arab tu, nak kena hack template nampak gayanya. Adeh, takde masa….

DeliciousHotmailPrintFriendlyTwitterTechnorati FavoritesYahoo MailShare

Blog Dr. Hasanah Abd. Khafidz

Pensyarah Kanan, Bahagian Pengajian Islam, Pusat Pengajian Ilmu Kemanusiaan, Universiti Sains Malaysia, Pulau Pinang.

This blog is a state of interdisciplinarity in me. Enjoy reading!

“Tolong saya, doktor !!!!”

Ops! Nanti dulu !!!
Saya memang doktor.
Tapi doktor yang tak boleh cucuk orang.
Saya memang doktor.
Tapi doktor yang kerjanya sembang-sembang.
Saya memang doktor.
Tapi doktor falsafah dalam bidang SYARIAH.
Bukan doktor yang boleh bedah-bedah.

Pastikan anda sentiasa up-to-date!

Tidak mahu ketinggalan membaca pos baru yang saya masukkan dalam blog ini? Hanya masukkan nama dan alamat emel anda kemudian klik 'Daftar'.
:
:

Powered by GetResponse email marketing software. Try it for FREE!

Twitter Hasanah | “Dok buat apa tu?”

Islamy The Muslim Social Network

Kebenaran Penggunaan Info DrHasanah.com

Creative Commons Licence

Kandungan drhasanah.com oleh Dr. Hasanah Abd. Khafidz dibenarkan untuk digunakan/ dishare/ dicopy-paste di bawah lesen Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Unported License.

Users Online

18 Users Online

Most online 470 at 21 June, 2012 @ 1:15 am